ديگر به مقاومت پرداخت . محمد خوارزمشاه از كردهء خويش پشيمان شد و از سرخس برفت و لشكرى به محاصرهء آن گماشت . چون محمد خوارزمشاه برفت محمد بن خرنك از طالقان بيامد و به امير زنگى پيام داد كه آهنگ آن دارد كه خوارزميان را قلع و قمع كند . خوارزميان اين خبر بشنيدند و از سرخس دور شدند . زنگى از شهر بيرون آمد و با محمد بن خرنك ديدار كرد و با او به مرو الرود رفت و خراج آنجا و بلاد مجاور آن را گرد آورد . محمد خوارزمشاه سپاهى قريب به سه هزار تن به سردارى دايى خود بر سر ايشان فرستاد محمد بن خرنك با نهصد سوار بر آن سپاه زد و آن را منهزم نمود و بسيارى را بكشت و اسير كرد و لشكرگاهشان به غنيمت برد و خوارزمشاه به خوارزم باز گرديد . محمد خوارزمشاه نزد غياث الدين رسول فرستاد و خواستار صلح شد . غياث الدين پاسخى مغالطه آميز به يكى از سران غور يعنى حسين [ 1 ] بن محمد مرغنى بداد . چون مرغنى به خوارزم آمد و محمد خوارزمشاه از حقيقت امر آگاه شد او را بگرفت و در بند كشيد و لشكر به هرات برد . مرغنى از خوارزم به برادر خود عمر بن محمد مرغنى امير هرات خبر داد و او به استوار ساختن شهر پرداخت . سبب تصميم خوارزمشاه به حمله به هرات آن بود كه دو تن از خادمان سلطان شاه عم او ، پس از مرگ سلطان شاه به غياث الدين پيوسته بودند . غياث الدين نيز آنان را اكرام كرده و در هرات جاى داده بود . اين دو در نهان به محمد خوارزمشاه نامه نوشته و او را به هرات فرا خوانده بودند . خوارزمشاه نيز برفت و هرات را محاصره كرد . امير هرات عمر بن محمد مرغنى را برادرش كه در زندان خوارزم بود از آن دو مرد خبر داده بود كه با محمد خوارزمشاه در نهان مكاتبه دارند . امير هرات اين سخن باور نمىداشت تا آنگاه كه دستخط يكى از آنها را برايش بفرستاد . امير هرات آن دو را و همدستانشان را در بند كرد . چون خوارزمشاه از هرات طرفى نيست لشكرى به طالقان فرستاد . محمد بن خرنك بر اين لشكر ظفر يافت . چنانك حتى يك تن هم از ايشان ، رهايى نيافت . آنگاه غياث الدين ، پسر خواهر خود الب غازى [ 2 ] را با لشكرى از غوريان گسيل داشت . اينان در نزديكى لشكر خوارزمشاه محمد بن تكش فرود آمدند و راه زاد و آذوقه بر آنان بستند . پس غياث الدين خود با لشكرى اندك بيامد و او نيز در نزديكى هرات فرود آمد . در اين هنگام بيشتر سپاهيان او با برادرش شهاب الدين در هند بودند و از اين رو عليه خوارزمشاه دست به اقدامى نمىزد . خوارزمشاه پس از شكست لشكرى كه به طالقان فرستاده بود ، به ادامه محاصره هرات قادر نبود . بنابر اين از آنجا برخاست . يكى ديگر از علل ترك محاصرهء هرات آن بود كه غياث الدين و الب غازى هر دو در نزديكى

--> [ ( 1 ) ] متن : حسن . [ ( 2 ) ] متن : البوغانى .